فن رادیاتور و رله فن رادیاتور

فن رادیاتور وظیفه ایجاد جریان هوا از لابلای پره‌های رادیاتور را در بازه دمایی مشخصی دارد. موتور فن رادیاتور یک موتور الکتریکی جریان مستقیم استکه میدان مغناطیسی آن به وسیله آهنربای دائمی ایجاد می‌شود. مجموعه فن از چند قسمت تشکیل شده است که روی قاب یا شاسی فن مونتاژ شده‌اند؛ مانند موتور فن پروانه، قاب پروانه، مقاومت حرارتی، سوکت‌های جریان و دسته سیم‌های اتصال.

البته مجموعه خنک کننده از اجزای زیاد دیگری تشکیل شده است مانند رادیاتور، ترموستات، رله فن، مایع خنک کننده و سنسور دمای آب و قسمت‌های زیاد دیگری که ما در این مقاله بیشتر در مورد فن و رله فن و دلایل و نشانه‌های خراب شدن آن‌ها بحث خواهیم کرد.

اولین نشانه خراب شدن و کار نکردن فن این است که موتور گرم کرده و آمپر ما بالا رفته باشد اما فن روشن نشده باشد و شروع به خنک کردن رادیاتور نمی‌کند. برای بررسی این ایراد به طور معمول کل سیستم خنک کننده باید بررسی شود. چون این ایراد می‌تواند مربوط به موتور فن یا رله فن با حتی سوکت‌های برق و شل شدن یا از جا در آمدن این سوکت‌ها باشد، در مرحله بعد می‌بایست که سنسور دمای آب تست شود چون اگر فن و رله فن سالم باشد باید از طرف ECU دستور داده شود تا شروع به کار کند و این دستور زمانی از طرف ECU صادر می‌شود.

که سنسور دما، حرارت آب و سیستم خنک کننده را به درستی به ECU گزارش کند و به ECU بفرستد تا برق به فن فرستاده شود و شروع به کار کند. البته ایراد فن گاهی اوقات می‌تواند مربوط به روشن شدن‌های زود به زود و بدون جهت باشد به جای دیر روشن شدن، در این حالت اولین قسمت که احتمال ایراد دارد سنسور حرارت و دمای آب می‌باشد زیرا به احتمال قوی مقاومت داخل سنسور حرارت موتور معیوب شده و پیام اشتباهی به کامپیوتر می‌فرستد.

در خودروهای جدید معمولا دو فن برای دو سرعت تند و کند وجود دارد که هر دو فن با نرمال ECU در دمای ۹۵ درجه با دور کند شروع به کار می‌کنند به این صورت که به محض رسیدن دما به ۹۵ درجه فن‌ها با دور کند شروع به کار می‌کنند تا دما به ۸۰ درجه برسد. اما اگر کولر خودرو روشن شود دمای آب هر چند درجه باشد هر دو فن در سرعت کند یک سره می‌شوند و وقتی دما به ۹۵ درجه برسد.

هر دو فن به سرعت تند تبدیل می‌شوند و تا دما به ۸۰ درجه برسد به همین حالت تند کار خواهند کرد و تا زمانی که کولر روشن است در دمای ۸۰ درجه فن با دور کند به کار خود ادامه می‌دهد چون فن دور کند بیشتر کار می‌کند. احتمال خراب شدن و از کار افتادن آن بیشتر است که اکثر با خراب شدن فن دور کند با فرمان ECU هر دو فن همواره با دور تند کار می‌کنند یا اگر یکی از فن‌ها معیوب شده باشد فن دوم همواره با دور تند کار می‌کند که در این حالت با این که دمای آب خنک کننده بالا نمی‌رود و آمپر حالت عادی را نشان می‌دهد اما از روی کارکرد دور تند فن و لرزش بیشتر از حالت عادی می‌توان به ایراد در سیستم فن پی برد و باید در اسرع وقت نسبت به تعمیر آن اقدام نمود.

از عواملی که باعث از کار افتادن فن دور کند می‌شود. می‌توان به سوختن فیوز در جعبه فیوز کالسکه‌ای، خراب شدن رله فن و یا سوکت‌ها و اتصالات برقی مجموعه فن اشاره کرد. یادآور می‌شود که هر چقدر عمر خودرو بیشتر باشد و سیم‌کشی خودرو ضعیف‌تر شده و یا اتصالی‌های بیشتری در سیستم برق خودرو صورت گرفته باشد احتمال این که ایراد سیستم فن مربوط به رله فن باشد بیشتر است.